Les 1: Persoonlijke waarden en normen

Lezen of luisteren? Jij kiest!

Je ziet een hoop tekst. Ben jij iemand die graag en makkelijk leest? Begin dan gewoon met lezen. Sommige voorbeelden of oefeningen staan in een audio. Je komt ze onderweg wel tegen. Het is de bedoeling dat je deze ook luistert. Kies jij ervoor alles te lezen? De audio’s in de blauwe blokken mag je overslaan want dat is gewoon de voorgelezen tekst. Sommige mensen vinden het fijn om het zowel te luisteren als te lezen. Ontdek wat jij zelf het fijnst vindt.

Wil je liever de teksten voorgelezen hebben? Dat kan ook. Je vindt voorgelezen teksten in de blauwe blokken. De blauwe blokken vindt je telkens bij een nieuwe tekst en/of nieuwe stap. Je moet dus wel door de pagina heen scrollen om de blauwe blokken te zien en ook de andere audio’s die erin staan. In deze pagina staan bijvoorbeeld in totaal 9 audio’s.

Veel plezier!

Deel 1 – luisteren naar de voorgelezen teksten over waarden en normen

Wat zijn persoonlijke waarden?

Je hoort mensen weleens praten over normen en waarden. Maar wat zijn het eigenlijk? Waarden kun je omschrijven als idealen die betekenis geven aan je leven. In mijn praktijk zeg ik weleens: ‘Dat waar je voor gaat en waar je voor staat.’ Het zijn voorwaarden om je gelukkig te voelen en goed te functioneren. Het is ook vaak zo dat als een van je belangrijkste persoonlijke waarden in het gedrang komt, dat je bereid bent ervoor te strijden. Bijvoorbeeld als vrijheid voor jou zo belangrijk is en iemand beperkt je daarin. Of denk aan iemand die rechtvaardigheid enorm belangrijk vindt. Die voelt de drang om bijvoorbeeld te strijden voor de rechten van mensen door werk te doen voor de vakbond.

Waarden geven aan wat voor jou belangrijk en betekenisvol is. Misschien heb je wel eens gehoord van de term: intrinsieke motivatie. Dat betekent eigenlijk: je van binnenuit gemotiveerd voelen. Je waarden drijven je, stoken het vlammetje in je op en werken als je interne motortje. Het woord passie hoort hier ook goed bij. Als je volgens je waarden leeft, voel je rust, flow, energie, je hebt het gevoel dat je leven klopt. Je kunt jezelf zijn. Zelfs als je confrontaties in je leven hebt, maar wel je waarden trouwt blijft, dan voelt dat nog als oké. Je voelt dat je op jezelf kunt bouwen en dat geeft zelfvertrouwen.

Als je te weinig naar je waarden leeft, zorgt dat vaak voor negatieve gevoelens zoals ontevredenheid, onrust, stress, frustratie, niet (helemaal) gelukkig zijn, lusteloosheid, gevoel dat je leven niet veel betekenis heeft, niet weten waar je het allemaal voor doet, vragen hebben over je waarde als mens of over de reden van je bestaan, twijfel, gebrek aan energie en passie en soms leidt het zelfs tot een burn-out. Het zorgt er ook vaak voor dat het lastig is om keuzes te maken. Veel mensen lijken heel veel ‘wel een beetje leuk te vinden’. Daarom is deze tekst zo treffend:

Als je weet wat je wilt in je leven, kun je de rest laten gaan.

Als je veel ‘wel leuk en belangrijk vindt’, dan vind je dus niet een paar dingen echt heel erg belangrijk. Logisch dat keuzes maken lastig is! En dan heb je ook nog te maken met normen…

Wat zijn normen?

Normen kun je uitleggen als geschreven en ongeschreven gedragsregels of richtlijnen. Normen geven aan wat volgens jou en andere mensen niet mag of juist moet. Er zit een oordeel aan vast. ‘Zo hoort het.’ Je normen overschrijden voelt als ‘fout’.

Als je altijd maar probeert aan de normen van anderen te voldoen, dan veroorzaakt dat allerlei negatieve emoties zoals onrust, stress, boosheid en verdriet en het kost heel veel energie. Sommige normen van anderen sluiten wel aan bij jouw eigen waarden en behoeften maar als dat dus niet het geval is, merk je dat meteen.

Normen helpen je ook. Ze vormen je karakter, sturen je en geven richting. Als je norm is: ‘Ik moet altijd mijn best doen’ dan is de kans groot dat je al veel in je leven bereikt hebt. Bepaalde normen helpen je dus heel erg. We gaan kijken welke normen bij jou passen en ‘jou dienen’ maar ook welke normen je wel nastreeft maar eigenlijk niet passen bij jouw persoonlijke waarden en behoeften. De volgende stap is dat we gaan kijken hoe je – zoals ze dat zo mooi noemen – kunt afstemmen op je eigen waarden in relatie tot anderen met andere waarden zonder dat je een beroep hoeft te doen op de dichtstbijzijnde verbanddoos.

Maatschappelijke normen

Ook in de maatschappij hebben we veel te maken met normen. We hebben verkeersregels opgesteld (norm= mensen van rechts hebben voorrang) om een maatschappelijke waarde ‘veiligheid’ te beschermen. Vroeger kreeg je tijdens je opvoeding maar ook van andere mensen die invloed op je hadden, normen mee. Maar ook in de maatschappij, een familie, vriendengroep, dorp of gemeenschap zijn er allerlei normen die best heel dwingend over kunnen komen en je misschien meer ‘sturen’ dan je beseft . Even wat voorbeelden van normen:

  1. Behandel de ander zoals je zelf ook behandeld wilt worden.
  2. Mannen horen niet te huilen.
  3. De oudste moet de wijste zijn en het goede voorbeeld geven.
  4. Doe eerst de dingen die je moet doen, daarna de dingen die je wilt doen.
  5. Moeders horen niet fulltime te werken.
  6. Zorg voor een goede opleiding en een vaste baan.
  7. Het huis moet altijd opgeruimd en schoon zijn.
  8. Je moet u zeggen tegen oudere mensen.
  9. Ik moet altijd presteren.
  10. Ik mag mezelf niet op de borst kloppen.
  11. Ik moet altijd aardig zijn.
  12. Ik moet rekening houden met andere mensen.
  13. Ik moet mijn best doen.
  14. Ik moet dingen onder controle hebben.
  15. Ik mag niet zeuren.
  16. Mijn mening moet feitelijk onderbouwd zijn.
  17. Ik mag andere mensen niet teleurstellen.

Normen hebben dus veel te maken met hoe mensen vinden ‘dat het hoort’. Veel mensen verwachten van anderen dat ze ook handelen en denken volgens hun normen. Normen zijn ook gekoppeld aan overtuigingen. Dus voor veel mensen zijn hun normen ‘de waarheid’. Dat zorgt regelmatig voor conflictsituaties met anderen maar ook met jezelf. Je leeft je leven op basis van normen die voor jou ‘gewoon’ lijken te zijn. Je weet als het ware niet beter. Het is heel waarschijnlijk dat een aantal van die normen helemaal niet passen bij jouw persoonlijke waarden en wie je bent.

Het verschil tussen persoonlijke waarden, normen en overtuigingen

In het begin kan het lastig zijn om de woorden waarden en normen uit elkaar te houden en om te laten doordringen wat het werkelijk betekent. Dan heb ik het ook nog over overtuigingen. In de coaching spreken we ook vaak van belemmerende of beperkende overtuigingen. Overtuigingen zijn dingen die je over jezelf, de ander en de wereld gelooft. Beter nog: bent gaan geloven. In onderstaande audio’s leg ik je het verschil uit. In de tweede audio noem ik nog extra voorbeelden van overtuigingen.

Audio met uitleg over het verschil tussen waarden, normen en overtuigingen.

Onderstaande audio hoef je niet te luisteren, tenzij je nog meer voorbeelden wilt van overtuigingen.

De eerste stap staat in tekst maar ik heb ‘m ook voor je voorgelezen in de audio hieronder. Succes!

Stap 1: Hoe zit het met jouw normen?

Als je kijkt naar bovenstaande normen, herken je er misschien wel een paar. Schrijf een paar normen op die in jouw leven gelden. Er zijn een paar vragen die je hierbij helpen:

  1. Wat mag ik nooit van mezelf?
  2. Wat moet ik altijd van mezelf?
  3. Waar streef ik altijd naar?
  4. Hoe vind ik dat het hoort? (Denk aan: ‘Tegen ouderen zeg je u.’ ‘Je moet op tijd komen.’ ‘Afspraak is afspraak.’)
  5. Wat zou je zelf nooit doen?
  6. Wanneer voelde je je slecht over jezelf, je gedrag of een besluit? Wat zat je dwars?
  7. Wat zijn jouw leefregels?

Let de komende tijd eens op je gedachten en gesprekken. Kun je daar nog meer normen uithalen? Zo ja, schrijf ze op. Er zijn een paar zinnen waaruit blijkt dat het om normen gaat. Namelijk:

‘Dat doe je toch niet?’
‘Dat zou ik nou nooit doen.’
‘Dat vind ik echt niet kunnen!’
‘Zo ben ik niet opgevoed.’
‘Ik moet…’
‘Jij moet…’
‘Wat ik/je zou moeten doen, is…’
‘Dat snap ik dus echt niet!’
‘Het is stom, waardeloos, leuk, goed, slecht….’ In deze zin koppel je ergens een oordeel aan op basis van normen die er zijn.

Voorbeelden van normen

Heb je wat voorbeelden nodig van normen? Die heb ik voor je! Ga naar de normenlijst (pagina opent in een nieuw tabblad).

Deel 2 – verder luisteren naar de voorgelezen tekst.

Normen geven je een gevoel van veiligheid

In stap 1 vertelde ik dat je oordeelt op basis van een norm die je hebt. Op basis van je normen oordeel je over jezelf en anderen. Bij jezelf uit zich dat vaak in een stemmetje in je hoofd die zegt dat je iets niet goed doet of zelfs dat je slecht bent. Ze noemen het stemmetje vaak je innerlijke criticus. Misschien heb je daar weleens van gehoord.

Als je voldoet aan bepaalde normen, dan is er niets aan de hand. Doe je dat niet, dan kun je het gevoel hebben dat mensen je afwijzen of wat van je vinden en veel mensen vinden dat vervelend of zelfs verschrikkelijk. Heel veel mensen kunnen daardoor volledig uit balans raken of heel onzeker worden. Je kent vast de term ‘pleasen’ wel. Dat gedrag vertonen veel mensen met een diepe behoefte om erbij te horen en een angst om afgewezen te worden.

De reden dat we het vaak zo belangrijk vinden wat een ander van ons vindt, is dat we graag ergens bij willen horen. Dat is niet voor niets. De meeste kans op overleven maak je namelijk door onderdeel te zijn van een groep. Vroeger was de kans dat je in je eentje niet zou overleven heel waarschijnlijk. Toen was je afhankelijk van een bepaalde gemeenschap. De angst om uitgesloten te worden, zit nog steeds in ons. Onze hersenen (het deel dat reptielenbrein wordt genoemd) is helemaal niet zo geëvolueerd als je zou denken. Het is dus heel normaal dat je de behoefte hebt om geaccepteerd te worden. Je normen zijn dus een soort houvast om geaccepteerd te worden door de mensen om je heen. Dat draagt bij aan je gevoel van veiligheid.

Wist je trouwens dat je brein in de basis geprogrammeerd is om te overleven en dat je daardoor vaak op standje ‘gevaar herkennen’ staat? We zijn eerder geprogrammeerd om negatief te denken dan om positief te denken. Je ziet ook vaak dat negatieve gedachten en beelden makkelijker in je hoofd opkomen dan positieve gedachten. Veel mensen moeten er echt aan werken om hun negatieve gedachten om te buigen naar meer positieve, helpende en rationele gedachten. Daar ga ik je ook mee helpen in een andere les.

Normen en ongezonde gewoontes

Normen kunnen je ook in de weg staan bij het doorbreken van ongezonde gewoontes. Eigenlijk wil je niet meer roken en drinken maar als je uitgaat met vrienden noemen ze je saai als je cola drinkt en sigaretten afslaat. Je norm: ‘Ik moet gezellig zijn’ of ‘Ik mag niet saai zijn’ conflicteert dan met je behoefte om gezonder te leven. Als we die even wat verder afpellen zoals ze dat zo mooi zeggen, dan heb je dus een behoefte aan geaccepteerd worden en een behoefte aan een gezonder leven. Je weegt – soms heel onbewust – af wat op dat moment belangrijker voor je is. In dit geval is dat de behoefte om geaccepteerd te worden. En hup! Daar ga je weer. Je neemt het drankje en de sigaret aan.

Je persoonlijke waarden kunnen afwijken van die van je ouders

Waarden komen voort uit bepaalde levenservaringen en behoeften. Zo zie je veel verschil in waarden bij verschillende generaties. Ik ben 42 en kind van een kind met ouders die de oorlog mee hebben gemaakt. Mijn opa en oma hebben in een tijd geleefd waarin er dagelijks gevaar was maar ook armoede en onzekerheid. Uit de behoeften die daarbij hoorden, zijn waarden voortgekomen. Zo waren mijn opa en oma heel zuinig. Als ik de afwas afspoelde en de kraan openhield, dan werd mijn opa zenuwachtig en nam hij het van me over. Zuinigheid, zekerheid, stabiliteit, financiele zekerheid, zelfstandigheid, zelfredzaamheid, dat zijn waarden die mijn opa en oma aan mijn ouders hebben meegegeven. Mijn ouders daarentegen hebben die armoede zoals mijn opa en oma die kende, niet zo gekend. Daarnaast was hun jeugd een stuk veiliger. Daardoor ontstonden er weer andere waarden. Zo zie je dat mijn ouders mij waarden hebben meegegeven die van mijn opa en oma komen maar ook weer nieuwe waarden. Ik heb waarden van mijn ouders overgenomen maar ik heb er ook een paar als het ware aan de kant gezet en vervangen door mijn eigen waarden. Ik heb bijvoorbeeld veel meer behoefte aan zingeving in mijn werk en leven. Ik wil verschil maken en een vaste baan en zekerheid zijn voor mij daaraan ondergeschikt. Mijn dochter van 23 heeft weer andere waarden. Die heeft mij dag in dag uit naar kantoor zien gaan en moe thuis zien komen en zij wil dat anders. Zij wil werken om te leven en niet andersom, tenzij ze iets vindt waar ze volledig gepassioneerd door raakt. Je ziet in de media ook veel discussie over de zogenaamde millenials. Ook hoor ik vaak mensen van mijn generatie en die van mijn ouders mopperen en afgeven op de millenials. Ze zijn lui, zijn niets gewend, het zijn prinsjes en prinsesjes, ze blijven niet lang in een baan, ze willen niet werken en willen vooral plezier. Zie je hoe verschillende waarden behoorlijk kunnen conflicteren? En hoe je op basis van je normen oordelen velt over anderen met andere normen?

Waarden kunnen dus per generatie verschillen. Maar waarden zijn ook cultureel bepaald. In landen waar mensen honger lijden is de belangrijkste behoefte overleven. Mensen vragen zich daar af: ‘Hoe kan ik overleven?’ In de westerse wereld waar voedsel in overvloed is, zijn er andere behoeften. En ook andere vragen zoals: ‘Waarvoor wil ik leven?’

Als je niet leeft volgens je eigen waarden, dan merk je dat onmiddellijk

Als normen passen bij jouw persoonlijke waarden – ik zeg altijd: als ze je persoonlijke waarden dienen – dan is er niets aan de hand. Als je volgens bepaalde normen leeft die niet passen bij jouw eigen waarden, ook al heb je ze van je ouders meegekregen, dan merk je dit aan jezelf. Ze noemen dat een innerlijk conflict. Dat uit zich in negatieve gedachten, gevoelens en emoties.

Stel je eens voor dat je van huis uit meegekregen hebt dat het belangrijk is dat je een huis koopt en dat je deze goed onderhoudt en schoonmaakt. Daar zit je dan in je koophuis. Je bent aan het stofzuigen want je ouders komen zo maar het liefst zou je wat leuks gaan doen. Elke keer als je erop uit gaat, lekker een dagje weg, dan voel je je schuldig omdat je die tijd beter had kunnen besteden aan het opruimen en schoonmaken van je huis. Jij gaat liever op reis dan geld uitgeven aan het vervangen van de kozijnen. Het kan zijn dat jouw ouders ‘veiligheid’ en ‘zekerheid’ in hun lijstje van persoonlijk waarden hebben staan. Maar voor jou zijn ‘avontuur’ en ‘vrijheid’ belang. Het schuldgevoel kan een innerlijk conflict zijn van botsende waarden en normen.

Het kan ook zijn dat je ervoor gekozen hebt thuis te zijn om voor de kinderen te zorgen. Steeds als je mensen uit moet leggen dat je niet werkt, voel je afkeuring en heb je het gevoel dat je het uit moet leggen. Het lijkt wel alsof je als moeder een baan moet hebben om erbij te horen. Ook dat kan zorgen voor vervelende gevoelens. Hier is dan ook weer sprake van een verschil tussen jouw normen en die van een ander. En natuurlijk zijn deze normen weer gebaseerd op bepaalde waarden. Misschien botsen waarden als ‘aandacht en toewijding’ en ‘onafhankelijkheid’ wel met elkaar. Kun jij nog meer waarden bedenken die hier zouden kunnen verschillen?

Nog een voorbeeld. Iemand heeft als norm: ‘Je mag anderen niet kwetsen.’ De vrouw is continu bezig om het anderen naar de zin te maken, ze offert zichzelf vaak op en doet vaak wat anderen willen. Ze leeft naar een norm die enorm ingesleten is. Het conflicteert regelmatig met haar eigen behoeften. Ze zet steeds haar eigen behoeften opzij om de ander tevreden te houden. Veel mensen die dit doen, lopen op een gegeven moment helemaal vast. Ze koesteren wrok, boosheid en raken soms helemaal uitgeput.

Wist je dat veel mensen zich helemaal niet bewust zijn van de normen en waarden die ze naleven? En dat het vaak zorgt voor ongelukkige, niet altijd goed te duiden gevoelens als je niet volgens je eigen waarden leeft? En wist je ook dat er binnen organisaties en bedrijven ook normen en waarden zijn? En als die niet bij jou passen, dat dat je geluksgevoel ‘naar beneden kan halen’? Het kan zijn, dat je je dan niet op je plek voelt of dat je je regelmatig irriteert aan dingen die bij de betreffende cultuur horen. Als een baan je energie kost, kan dat allerlei oorzaken hebben. Misschien doe je niet wat je het liefste zou doen, kun je je kwaliteiten te weinig gebruiken of is er een conflict tussen jouw waarden en normen en die van je collega’s of leidinggevende.

Daarom starten we dit online programma met het onderzoek naar je persoonlijke waarden. Als je ontdekt wie je werkelijk bent en wat je drijft, is het antwoord op de vraag: ‘Wat wil ik echt?’ maar ook het maken van keuzes een stuk gemakkelijker!

Persoonlijke waarden hangen ook samen met je kwaliteiten. Daarover gaan we het hebben in een ander online programma. Als je leeft volgens je persoonlijke waarden, dan weet je waarvoor je je bed uit wilt komen en het zorgt ervoor dat je interne motortje gaat lopen. Mensen die leven volgens hun persoonlijke waarden en dat combineren met hun kwaliteiten, die voelen passie en worden als het ware gedreven om de dingen te doen die ze willen doen. Ze ervaren veel flow in hun leven, dingen lijken vanzelf te gaan en ze voelen veel energie.

Weerstand voelen en (innerlijke) conflicten

Voordat we met het onderzoek starten eerst nog even een laatste stukje theorie. We hebben het er al over gehad: als je iets moet doen wat totaal niet strookt met je persoonlijke waarden, dan voel je weerstand. Maar ook als iemand iets doet wat niet overeenkomt met een van jouw persoonlijk waarden en normen, dan conflicteert dat bij jou. Een voorbeeld is een man met ‘eerlijkheid’ als persoonlijke waarde. Daarbij hoort de norm: ‘Je mag niet liegen.’ Hij hoort dat iemand iets over hem zegt wat totaal niet klopt. Hij vindt dat oneerlijk want diegene liegt. Hij voelt zijn hartslag omhoog gaan en wordt ontzettend boos en verdrietig. Hij voelt onmacht. ‘Hoe kan iemand zo oneerlijk zijn?’ Hier is duidelijk sprake van een innerlijk conflict omdat het gedrag van de ander botst met zijn persoonlijke waarde.

Een ander voorbeeld is een vrouw met de kernwaarde ‘vrijheid’. Zij werkt op een kantoor waar ze maar weinig zelf mag bepalen. Ze krijgt taken opgelegd, het rooster wordt voor haar bepaald en nou hoorde ze vandaag dat ze niet zelf mag bepalen wanneer ze vakantie heeft. Ze is woest! Ze belt haar vriendin en zegt dat ze niet langer bij deze k**organisatie kan werken. Hier merk je dat haar behoefte aan vrijheid ernstig wordt aangetast. Het woord ‘behoefte’ past ook heel goed bij je kernwaarden. Je kon het al eerder lezen maar dat komt doordat onze persoonlijke waarden zijn afgeleid van onze behoeften. Kun je je daarom voorstellen dat als je niet voorziet in je behoeften, als je niet krijgt wat je nodig hebt, dat je niet gelukkig kunt zijn?

De tweede stap staat in tekst maar ik heb ‘m ook voor je voorgelezen in de audio hieronder. Veel plezier!

Stap 2: Maak een lijst met jouw persoonlijke waarden

We gaan op zoek naar je belangrijkste persoonlijke waarden. Kijk hiervoor maar naar de woorden in de afbeelding. Het zijn er veel, I know! Bij welk woord voel je iets positiefs? Welke woorden springen er echt voor jou uit? Denk er niet teveel over na! Schrijf minimaal 7, maximaal 10 woorden op die jou in positieve zin iets doen. Word je al gek als je naar de afbeelding kijkt en heb je meer behoefte aan een lijst? Kijk dan iets verder, ik heb ook een lijst voor je gemaakt. Die vind je onder de afbeelding of als PDF download. Kies gewoon de optie die het best bij je past; de afbeelding of de lijst.

Kijk naar de woorden, misschien zie je een beeld voor je of voel je een bepaalde emotie. Hulpvragen die je jezelf kunt stellen zijn:

  1. Waar kun je echt niet zonder? Vrijheid? Je gezin? Respect? De natuur?

Veel woorden hebben raakvlakken met elkaar of zijn een beetje hetzelfde. Geeft niets, pik gewoon de woorden eruit en we kijken later of we woorden kunnen clusteren of dat er een woord is dat het beste past bij jou. We gebruiken verschillende woorden omdat een woord voor iedereen een andere betekenis heeft. Zo is een van mijn kernwaarden ‘avontuur’. Een ander denkt dat ik dan bijvoorbeeld graag van bruggen bungeejump en bergen beklim maar voor mij betekent het woord: afwisseling, verandering, nieuwe dingen, mensen en culturen leren kennen, reizen, op pad, uitdaging en geprikkeld worden. Ik noem het avontuur maar jij noemt het misschien wel afwisseling en uitdaging. Voor mij is het meer dan dat en dekt het woord avontuur de lading.

Mis je een woord? Als je geen woord vindt dat de lading dekt, schrijf dan je eigen woord op. Zo heb ik bijvoorbeeld tijd en ruimte voor mezelf onder autonomie ‘gehangen’. Het gaat erom dat jij een duidelijk beeld hebt van het woord en de betekenis ervan voor jou.

Handige tip!

Om een gevoel te krijgen bij wat je persoonlijke waarden zijn en wanneer die een rol spelen, kun je het woord ‘voorwaarden’ onthouden. Stel dat je op vakantie gaat, welke voorwaarden stel jij dan aan je vakantie om te kunnen genieten? Is dat rust? Avontuur? Afwisseling? Of juist zekerheid? Wil je elke keer naar dezelfde bestemming of wil je elke keer iets nieuws ontdekken?

Hetzelfde geldt voor je werk. Onder welke voorwaarden presteer jij op je best? Is dat in een team waar eigen verantwoordelijkheid belangrijk is? Waarin je vrijheid hebt om je werk te doen zoals jij dat wilt? Of waarin je elke dag weet wat je te wachten staat?

kernwaarden

De persoonlijke waarden in een lijstje:

  1. avontuur
  2. betere leefwereld
  3. creativiteit
  4. eenvoud
  5. eerlijkheid
  6. familie
  7. geld
  8. gelijkwaardigheid
  9. gezin
  10. integriteit
  11. intimiteit
  12. kennis
  13. kwaliteit
  14. levensdoel
  15. liefde
  16. natuur
  17. onafhankelijkheid
  18. persoonlijke ontwikkeling en groei
  19. plezier
  20. rechtvaardigheid
  21. relatie(s)
  22. religie/geloof
  23. respect
  24. rust/stilte
  25. schoonheid
  26. spiritualiteit
  27. sport/bewegen
  28. succes
  29. uitdaging
  30. veiligheid
  31. verantwoordelijkheid
  32. verbondenheid
  33. verschil maken
  34. vitaliteit/gezondheid
  35. vrijheid
  36. zekerheid
  37. zingeving

Inspiratie nodig? Of even een voorbeeld? Luister dan naar deze audio waarin ik mijn eigen persoonlijke waarden uit de afbeelding haal. Deze audio hoef je dus niet te luisteren, alleen als je er behoefte aan hebt om even een voorbeeld te horen.

Stap 3: Betekenis geven aan de woorden

De volgende stap is het ‘laden van de woorden’. Woorden hebben voor veel mensen een andere betekenis. Het zijn eigenlijk containerbegrippen. Op kantoor hoor je bijvoorbeeld vaak de woorden ‘optimaliseren’ of ‘verbeteren’. Als je binnen hetzelfde bedrijf vraagt wat ze ermee bedoelen, dan zeggen ze heel verschillende dingen. Grappig eigenlijk. Wist je dat woorden in communicatie de meeste conflicten veroorzaken? We gebruiken vaak dezelfde woorden maar bedoelen er iets anders mee. Als je besluit samen met vrienden op vakantie te gaan dan kan dat voor het ene stel betekenen dat ze elke dag willen luieren op het strand en voor het andere stel erop uit gaan, stadjes bekijken en dingen ondernemen. Wissel je niet met elkaar beelden uit over de woorden, dan kun je weleens tot (onaangename) verrassingen komen te staan.

Daarom is deze stap zo belangrijk! Schrijf bij elk woord op wat je ermee bedoelt. Kijk naar het woord en probeer voor je te zien welke beelden hierbij horen. Doe ik dat met avontuur dan zie ik bijvoorbeeld:

  1. Mijn vriend, zijn zoontje en ik die over slootjes springen en een hoop lol hebben.
  2. Ik zie bergen in warme landen. Ik voel ook sterke emoties hierbij. Geluk, ik voel me klein en nietig bij bergen maar ook heel gelukkig.
  3. Mijn vriend en ik die in de Ardennen knus bij de open haard van een huisje in the middle of nowhere zitten en lange wandelingen maken.
  4. Dat we aan het reizen zijn. Ik zie Schiphol voor me als toegangspoort naar andere werelden.
  5. Ik kijk ook vaak naar vliegtuigen boven me en ik heb zelfs een app waar ik vliegtuigen op zie en zie welke bestemmingen ze hebben. Ik fantaseer er dan op los.
  6. Ik kan ook heel gefascineerd naar wereldkaarten kijken.
  7. Toen het televisieprogramma ‘RTL Travel’ nog op tv was, maakte mijn hart altijd een sprongetje bij de openingsmuziek van het programma. Ik zat aan de buis gekluisterd! Ook heb ik dat als ik boeken lees over reizen. In mijn fantasie ben ik dan gewoon mee op reis.

Probeer je beeld zo scherp mogelijk voor je te zien en schrijf op wat dat dan allemaal is. Misschien lukt het je zelfs al wel om er concrete activiteiten bij te verzinnen. (Avontuur: kamperen, wandelen op plekken waar je nog niet bent geweest etc.) Het gaat je straks helpen om je leven meer in te richten op basis van jouw belangrijkste persoonlijke waarden. Wil je een voorbeeld? In de audio vertel ik over mijn persoonlijke waarden en de beelden die ik erbij heb. Misschien helpt het je. Je kunt deze audio ook overslaan als je geen voorbeeld nodig hebt.

Als je wilt, mag je ook mijn voorbeeld in tekst gebruiken. De pagina opent in een nieuw tabblad.

Gefeliciteerd!

Je bent klaar met de eerste les: inzicht en betekenis geven aan je persoonlijke waarden. In de volgende les gaan we je belangrijkste persoonlijke waarden achterhalen. Ze zijn namelijk niet allemaal even belangrijk. Daarna start je met je eigen onderzoek en het toepassen van de kennis over jezelf in je leven.

Ga naar Les 2: Wat zijn jouw belangrijkste persoonlijke waarden?